Λευτέρης Σουκουλδάνος: Ένας νέος συγγραφέας από τον Βόρειο Έβρο συστήνεται με “Το Νυχτέρι”

Δεν συναντά κανείς συχνά έναν νέο άνθρωπο που, έχοντας ήδη διαγράψει μια δεκαετή επαγγελματική πορεία ως νοσηλευτής, επιλέγει μετά τα 30 του να ακολουθήσει το όνειρο που τον συνόδευε από παιδί: τη συγγραφή. Πολύ περισσότερο όταν η έμπνευσή του δεν προέρχεται από τις σύγχρονες τάσεις της λογοτεχνίας, αλλά από τις αφηγήσεις των γιαγιάδων, τη θρακική παράδοση, τη λαογραφία και τις λέξεις που εξακολουθούν να ακούγονται στα χωριά του Βορείου Έβρου.

Με αυτή τη διαφορετική δημιουργική ματιά, ο Λευτέρης Σουκουλδάνος από την Πλάτη του Δήμου Ορεστιάδας φιλοξενήθηκε στο στούντιο του Ράδιο Έβρος και στην εκπομπή «Εβροσκόπιο», σε μια συζήτηση με τον Νίκο Πατούνα με αφορμή το πρώτο του βιβλίο, «Το Νυχτέρι», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πηγή.

Παρότι η αφορμή ήταν η παρουσίαση του βιβλίου και της πλοκής του, εν τέλει η συζήτηση ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος της γενιάς του επιλέγει να προσεγγίσει τη λογοτεχνία: με υπομονή, συστηματική έρευνα και βαθύ σεβασμό στις ρίζες του. «Η λαογραφία είναι η καθημερινή ιστορία που μεταφέρεται από στόμα σε στόμα», είπε κάποια στιγμή ο Λευτέρης, εξηγώντας πως εκείνος δεν θέλησε να αφηγηθεί τη μεγάλη Ιστορία, αλλά τις μικρές ανθρώπινες ιστορίες που ταξιδεύουν από γενιά σε γενιά κι από στόμα σε στόμα, και κινδυνεύουν να χαθούν.

Το «Νυχτέρι» αποτελεί μια συλλογή επτά διηγημάτων – διηγήσεων, ίσως καλύτερα – με αφετηρία την ολονύχτια αγρυπνία για την κυρα-Ρηνιώ. Μέσα από αυτήν την ευρηματική αφηγηματική αφορμή, ξεδιπλώνονται ιστορίες που εκτείνονται από τους Βαλκανικούς Πολέμους έως την ίδρυση της Νέας Ορεστιάδας, της νεότερης πόλης της Ελλάδας, και τη δεκαετία του 1990, συνδυάζοντας μυθοπλασία με στοιχεία της θρακικής και βαλκανικής παράδοσης, της ορθόδοξης πίστης και της λαϊκής φαντασίας.

Όπως αποκάλυψε ο συγγραφέας, καμία από τις ιστορίες δεν αποτελεί πραγματικό περιστατικό. Όλες είναι μυθοπλασία, η οποία όμως στηρίζεται σε εκτενή λαογραφική έρευνα, σε προφορικές αφηγήσεις και σε πηγές όπως το ψηφιοποιημένο αρχείο του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Γι’ αυτό, άλλωστε, στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου παρατίθενται οι άνθρωποι και οι μελέτες που συνέβαλαν στη διαμόρφωση αυτού του ιδιαίτερου λογοτεχνικού κόσμου.

Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχωρίζει είναι η χρήση της θρακιώτικης ντοπιολαλιάς. Παρότι γνώριζε ότι θα δημιουργούσε δυσκολίες σε αναγνώστες εκτός Θράκης, ο συγγραφέας επέμεινε στη διατήρησή της, θεωρώντας πως αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της αυθεντικότητας του έργου. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «αυτό το βιβλίο δεν θα μπορούσε να γραφτεί χωρίς την ντοπιολαλιά».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η στάση του απέναντι στη σύγχρονη τεχνολογία. Ερωτηθείς για την τεχνητή νοημοσύνη, απάντησε πως δεν χρησιμοποίησε καθόλου εργαλεία AI κατά τη συγγραφή ή τον σχεδιασμό του βιβλίου, επιλέγοντας να βασιστεί αποκλειστικά στη δική του έρευνα, τη φαντασία και τη συνεργασία με ανθρώπους της τέχνης. Μια επιλογή που δείχνει τη σημασία που δίνει στην αυθεντικότητα της δημιουργικής διαδικασίας.

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης έγινε επίσης γνωστό ότι «Το Νυχτέρι» θα έχει και συνέχεια… Είναι το πρώτο μέρος μιας τριλογίας εμπνευσμένης από τη θρακική λαογραφία, με τα δύο επόμενα βιβλία να βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο επεξεργασίας και οι αφηγήσεις τους να εστιάζονται σε διαφορετικές εποχές του χρόνου. Σημειωτέον ότι στο «Νυχτέρι» κυριαρχεί η Άνοιξη σε έναν υποδόριο συσχετισμό του θανάτου της κυρά-Ρηνιώς με την αναγέννηση. Όποιος διαβάσει το βιβλίο δύσκολα θα μείνει μόνο στην πλοκή του. Μπορεί να συλλογιστεί γύρω από τις ιδέες που το διατρέχουν∙ φαίνεται πως εκείνο που τελικά μένει περισσότερο, πέρα απ’ τους θρύλους, τις δοξασίες ή τα λαογραφικά στοιχεία, είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτά δένονται με τη μνήμη, την οικογένεια, την απώλεια και την αναγέννηση, δημιουργώντας μια αφήγηση που δύσκολα αφήνει τον αναγνώστη να σταματήσει στη μέση.

Ίσως όμως το πιο αισιόδοξο μήνυμα της συγκεκριμένης συνέντευξης τελικά να ήταν άλλο: ότι ένας νέος άνθρωπος από τον Βόρειο Έβρο επιλέγει να κοιτάξει προς τις ρίζες του, με νοσταλγία μεν, αλλά και από την εσωτερική του ανάγκη να δημιουργήσει κάτι καινούργιο. Και αυτό, από μόνο του, αξίζει την προσοχή του αναγνωστικού κοινού.

Για όσους αγαπούν τη Θράκη ή θέλουν να τη γνωρίσουν μέσα από τις ιστορίες και τις παραδόσεις της, το «Νυχτέρι» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πηγή και είναι διαθέσιμο σε βιβλιοπωλεία, καθώς και ηλεκτρονικά στη διεύθυνση: https://www.pigi.gr/product/sillogi-diigimaton-to-nyxteri-ekdoseis-pigi/.

Δείτε στη συνέχεια ολόκληρη τη συνέντευξη του Λευτέρη Σουκουλδάνου στο «Εβροσκόπιο»: