Η Οδύσσεια της Κίρκης στον Έβρο – Τρία χρόνια μετά τη φωτιά περιμένει ακόμα την ανασυγκρότησή της

«Δεν θέλουμε να καταθέσουμε τα όπλα» – Η Βασιλική Παντελίδου περιγράφει στο Ράδιο Έβρος την εικόνα ενός χωριού που κουβαλά ακόμη τις πληγές της mega-πυρκαγιάς, αλλά επιμένει να ελπίζει και να δημιουργεί

• Συνέντευξη στον Νίκο Πατούνα και στην εκπομπή “Εβροσκόπιο“

Τρία χρόνια συμπληρώθηκαν από εκείνες τις εφιαλτικές ημέρες του Αυγούστου του 2023, όταν η μεγάλη πυρκαγιά του Έβρου έφτασε στην Κίρκη και άφησε πίσω της ένα βαθύ αποτύπωμα καταστροφής. Σήμερα, τρία χρόνια μετά, το χωριό εξακολουθεί να είναι περικυκλωμένο από καμένα. Και όπως περιγράφει η πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Κίρκης, Βασιλική Παντελίδου, μιλώντας στο «Εβροσκόπιο» του Ράδιο Έβρος, η Κίρκη «δυστυχώς δεν ανασυγκροτήθηκε».

Η πυρκαγιά κατέστρεψε το αρχέγονο δάσος που περιέβαλλε τον οικισμό, ένα οικοσύστημα με ιδιαίτερη βιοποικιλότητα, ενώ συνολικά 27 κτίσματα και κατοικίες καταστράφηκαν. Η εικόνα της επόμενης ημέρας είναι μεν αυτή των καμένων σπιτιών, αλλά κι ενός ολόκληρου τοπίου που είχε μετατραπεί σε στάχτη. Ένα τοπίο που, όπως σημειώνει η κ. Παντελίδου, επηρέασε ψυχολογικά ακόμη και εκείνους που δεν έχασαν το σπίτι τους, αφού «το σπίτι» τους ήταν το ίδιο το δάσος που έβλεπαν καθημερινά από τα παράθυρά τους.

Και τρία χρόνια αργότερα, η πληγή παραμένει ανοιχτή. Τα καμένα σπίτια στέκουν ακόμη απέναντι από τους κατοίκους, σαν να έχει «παγώσει ο χρόνος». Παράλληλα, οι άνθρωποι που έχασαν τις περιουσίες τους εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωποι με μια ιδιαίτερα αργή και γραφειοκρατική διαδικασία για την αποκατάστασή τους. Όπως υποστηρίζει η πρόεδρος του Συλλόγου, οι ιδιοκτήτες των καμένων κατοικιών έχουν λάβει μέχρι σήμερα μόνο τις προκαταβολές των 5.000 ευρώ για τα κίτρινα και 10.000 ευρώ για τα κόκκινα σπίτια, ενώ η διαδικασία για την ολοκλήρωση των φακέλων και την έκδοση των απαιτούμενων αποφάσεων συνεχίζεται μέσα από έναν κυκεώνα δικαιολογητικών και καθυστερήσεων.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι και βαθιά ανθρώπινο. Η κ. Παντελίδου μιλά για ένα «μεγάλο τραύμα» και μια «πληγή ανοιχτή», επισημαίνοντας ότι το σπίτι δεν είναι απλώς ένα κτίσμα, αλλά σημείο αναφοράς, ζωής και αναμνήσεων. Αναφέρεται μάλιστα σε κατοίκους που έφυγαν από τη ζωή αφού δεν άντεξαν ψυχολογικά την απώλεια, αλλά και σε οικογένεια που έχασε ακόμη και τις φωτογραφίες μιας ολόκληρης ζωής μέσα στη φωτιά.

Οι προτάσεις που έμειναν στα χαρτιά

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κίρκης ήταν από την πρώτη στιγμή ενεργός στη διαδικασία του «Έβρος Μετά», καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις για την ανασυγκρότηση και την επόμενη ημέρα του χωριού. Ωστόσο, τρία χρόνια μετά, η πρόεδρος του Συλλόγου λέει ξεκάθαρα πως δεν υπάρχει κανένα αποτέλεσμα από τις προτάσεις που κατατέθηκαν, ούτε ενημέρωση για το εάν και πώς αυτές αξιοποιήθηκαν ή θα αξιοποιηθούν.
Μεταξύ των προτάσεων ήταν ένα συνολικό οικιστικό μοντέλο που θα μπορούσε να δώσει στην Κίρκη ακόμη πιο έντονο παραδοσιακό χαρακτήρα, μετατρέποντάς την σε έναν ιδιαίτερο προορισμό ήπιας μορφής τουρισμού. Παράλληλα, ο Σύλλογος πρότεινε τη δημιουργία μελισσοκομικού πάρκου, αξιοποιώντας τη σπάνια βιοποικιλότητα της περιοχής και τη διαχρονική σχέση της Κίρκης με τη μελισσοκομία. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ανάδειξη του ιδιαίτερου φυσικού πλούτου της περιοχής, όπως η σπάνια πεταλούδα Άρχων ο Λεπτοκαρέας, για την οποία έχει υπάρξει και επιστημονικό ενδιαφέρον. Πρόκειται για μια πεταλούδα, γνωστή επιστημονικά ως Archon apollinus, και στα αγγλικά ως False Apollo, ένα από τα πιο εμβληματικά, σπάνια και προστατευόμενα είδη λεπιδόπτερων στην Ευρώπη.

«Δεν θέλουμε να καταθέσουμε τα όπλα»

Παρά την απογοήτευση, η Κίρκη δεν εγκαταλείπει την προσπάθεια. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος συνεχίζει να δημιουργεί, να οργανώνει δράσεις και να κρατά ζωντανή την κοινωνική και πολιτιστική ζωή του χωριού. Το φετινό καλοκαίρι, μάλιστα, φιλοξενήθηκε για πρώτη φορά θεατρική παράσταση στην Κίρκη, από το Θεατρικό Εργαστήρι Νέας Ορεστιάδας «Διόνυσος», δίνοντας στους κατοίκους μια διαφορετική, φωτεινή ανάσα.

Και τώρα, η Κίρκη ετοιμάζεται για την 32η Γιορτή Μιλίνας, την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2026, στις 8 το βράδυ, στην αυλή του Πολιτιστικού Συλλόγου. Μια γιορτή που αφορά την παραδοσιακή συνταγή της μιλίνας, τη γαστρονομική κληρονομιά, τις μνήμες, τις κοινωνικές πρακτικές και τις σχέσεις των γενεών. Παρέα με τον «Ακριτικό Ήχο» και το χορευτικό συγκρότημα του Ε.Μ.Σ. Ριζίων Ορεστιάδας, γίνεται μια ουσιαστική σύνδεση Βορείου και Νοτίου Έβρου σε ένα απ’ τα ομορφότερα και εμβληματικότερα χωριά του νομού, στα ορεινά της Αλεξανδρούπολης. Με σύνθημα: «Η παράδοση έχει πρόσωπο. Η μνήμη έχει γεύση. Η Κίρκη έχει τη Μιλίνα», το κάλεσμα είναι ανοιχτό σε όλες και όλους.

Η Βασιλική Παντελίδου και όλα τα μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Κίρκης αγωνίζονται καθημερινά για τη στήριξη του χωριού, γιατί πιστεύουν πως αυτή είναι ουσιαστική για την ίδια την κοινότητα, αλλά και για τη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας ολόκληρου του Έβρου. Γιατί, όπως υπογραμμίζει η Πρόεδρος, ο τόπος χρειάζεται φροντίδα και τα χωριά πρέπει να πρωταγωνιστήσουν ξανά.

Τρία χρόνια μετά τη φωτιά, η Κίρκη εξακολουθεί να ζει ανάμεσα στη στάχτη και στην ελπίδα. Οι πληγές είναι ακόμη εκεί. Τα καμένα σπίτια είναι ακόμη εκεί. Οι εκκρεμότητες παραμένουν. Αλλά παραμένουν εκεί και οι άνθρωποι. Και μαζί τους, η επιμονή να ξαναδούν την Κίρκη διαφορετική, ζωντανή και δημιουργική. «Δεν θέλουμε να καταθέσουμε τα όπλα. Θέλουμε να τη δούμε την Κίρκη αλλιώς», λέει η υπερδραστήρια πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου. Και προφανώς αυτή είναι, τρία χρόνια μετά, η πιο δυνατή εικόνα της Κίρκης αλλά και ολόκληρου του Έβρου: ένας τόπος που ακόμη περιμένει την ανασυγκρότηση, αλλά δεν περιμένει παθητικά.

Ακούστε ολόκληρη τη συνέντευξη εδώ:

• Κεντρική φωτογραφία άρθρου: Γιάννης Ναλμπάντης