Επιταχύνεται ο Κάθετος Διάδρομος με το αμερικανικό LNG

Παρά τις δυσκολίες, ξεκινούν οι πρώτες ροές προς Ουκρανία από Ρεβυθούσα και από το τερματικό της Αλεξανδρούπολης.

Σημαντικές εξελίξεις για την υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου δρομολογεί η εμπορική συμφωνία της κοινοπραξίας Atlantic See LNG Trade για την προμήθεια και πώληση αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), με τις πρώτες παραδόσεις να τοποθετούνται ήδη από το 2026, επισπεύδοντας την ενεργοποίηση του στρατηγικού αυτού άξονα μεταφοράς.

Η κοινοπραξία – στην οποία ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40% – υπέγραψε την πρώτη συμφωνία πώλησης LNG από τις ΗΠΑ προς την Ουκρανία, με προμηθευτή την BP και αγοραστή τη Naftogaz. Το πρώτο φορτίο αναμένεται να αφιχθεί στη Ρεβυθούσα και να προωθηθεί στην Ουκρανία τον ερχόμενο Μάρτιο, μέσω του προϊόντος Route 1, σηματοδοτώντας την πρώτη πρακτική εφαρμογή του διαδρόμου.

Το επόμενο διάστημα αναμένονται περαιτέρω ανακοινώσεις, ενόψει και της κρίσιμης συνάντησης που έχει προγραμματιστεί στον Λευκό Οίκο στις 24 Φεβρουαρίου, με τη συμμετοχή του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου.

Ο Κάθετος Διάδρομος θεωρείται έργο-κλειδί για τη γεωπολιτική αναβάθμιση της Ελλάδας, καθώς εδραιώνει τον ρόλο της ως βασικής πύλης εισόδου αμερικανικού LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Παράλληλα, συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική της ΕΕ για ενεργειακή ασφάλεια και πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Η σημασία του ενισχύεται μετά την απόφαση των Βρυξελλών για οριστική απαγόρευση των ρωσικών εισαγωγών, η οποία περιλαμβάνει ρητή πρόβλεψη για τον TurkStream: κάθε ποσότητα που εισέρχεται από την Τουρκία σε Ελλάδα και Βουλγαρία θεωρείται εκ προοιμίου ρωσικής προέλευσης. Το βάρος της απόδειξης μεταφέρεται πλέον στους εισαγωγείς, δίνοντας στην ΕΕ τη δυνατότητα να μπλοκάρει μη πιστοποιημένες ροές.

Όπως επισημαίνουν πηγές του ΥΠΕΝ, ο Κάθετος Διάδρομος δεν αποτελεί έναν συγκεκριμένο αγωγό αλλά μια συνολική ροή ενέργειας. Για δεκαετίες, ο άξονας μετέφερε ρωσικό αέριο από βορρά προς νότο. Μετά το 2020 και τη λειτουργία του TurkStream, οι ροές αντιστράφηκαν, ενώ οι παλαιοί αγωγοί υποαπασχολούνται.

Την ίδια στιγμή, το ενεργειακό τοπίο της περιοχής μετασχηματίστηκε με τους αγωγούς ΤΑΡ και IGB, αλλά και με τη λειτουργία του πλωτού σταθμού LNG στην Αλεξανδρούπολη.

Οι υποδομές αυτές επέτρεψαν στην Ελλάδα να μετατραπεί σε καθαρό εξαγωγέα φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια. Ωστόσο, η παρουσία ρωσικών ποσοτήτων εξακολουθεί να περιορίζει την αξιοποίηση του συστήματος. Ενδεικτικά, οι ροές μέσω Τουρκίας αυξήθηκαν κατά 60% την περίοδο 2021–2025.

Μιλώντας στο Athens Energy Summit, ο κ. Παπασταύρου χαρακτήρισε τον διάδρομο «πολυσύνθετο και απαιτητικό εγχείρημα χωρίς ιστορικό προηγούμενο», επισημαίνοντας ότι πρόκειται για την πρώτη προσπάθεια δημιουργίας ενιαίου ενεργειακού προϊόντος που θα εισέρχεται στην Ελλάδα και θα φτάνει μέχρι την Ουκρανία.

Η υλοποίησή του προϋποθέτει στενή συνεργασία πέντε χωρών και των αντίστοιχων διαχειριστικών και ρυθμιστικών αρχών, γεγονός που καθιστά το εγχείρημα θεσμικά και τεχνικά σύνθετο.

Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος τόνισε ότι η Ελλάδα διαθέτει «τεράστιες δυνατότητες» και έχει ήδη αποδείξει στην πράξη ότι μπορεί να προμηθεύει αγορές όπως η Ρουμανία, η Βουλγαρία, η Μολδαβία και η Ουκρανία.

Κομβικό εργαλείο για την τροφοδοσία του διαδρόμου αποτελούν τα προϊόντα Route 1, 2 και 3, με αφετηρία αντίστοιχα τη Ρεβυθούσα, την Αλεξανδρούπολη και τον TAP.

Στόχος τους είναι να περιορίσουν το υψηλό κόστος μεταφοράς που προκύπτει από το ευρωπαϊκό σύστημα τιμολόγησης εισόδου-εξόδου, όπου κάθε διασυνοριακή διέλευση συνεπάγεται πρόσθετα «διόδια». Τα νέα αυτά προϊόντα λειτουργούν ως ένα ενιαίο «express εισιτήριο» προς την Ουκρανία, προσφέροντας έκπτωση και διευκολύνοντας την ταχύτερη κάλυψη των αναγκών της χώρας, ιδιαίτερα μετά τις επιθέσεις στις ενεργειακές της υποδομές.

Σύμφωνα με πηγές του ΥΠΕΝ, ο Κάθετος Διάδρομος θα ωριμάσει πλήρως με τη σταδιακή εφαρμογή των ευρωπαϊκών κυρώσεων, που οδηγούν στην οριστική διακοπή του ρωσικού αερίου έως το 2027.

Πηγή: news247.gr