Δεν είναι αυτό, είναι το άλλο – Η μάστιγα της τεχνητής ευκολίας στα “ρεπορτάζ” του Έβρου

Δεν φταίει το ChatGPT. Φταίει ο δημοσιογράφος που παραιτείται. Η τεχνητή νοημοσύνη ΔΕΝ είναι απλώς ένα εργαλείο. Είναι το άλλοθι. Και συχνά, το υποκατάστατο της σκέψης.

Στα τοπικά ΜΜΕ – πρώτα στον Έβρο που μας πονάει – αλλά και παντού, εξαπλώνεται μια σιωπηλή πρακτική: άρθρα, “ρεπορτάζ”, αναρτήσεις στα social, γραμμένα εξ ολοκλήρου από το ChatGPT. Χωρίς επεξεργασία. Χωρίς έλεγχο. Χωρίς ίχνος ανθρώπινης φροντίδας.

Δεν είναι απλώς βοήθεια. Είναι πλήρης ανάθεση. Και αυτό δεν είναι εξέλιξη. Είναι παραίτηση.

Η τεχνητή νοημοσύνη ΔΕΝ είναι απλώς βοηθός. Είναι ο βασικός δημιουργός περιεχομένου. Διότι η ελευθερία που δίνει δεν μεταφράζεται σε καλύτερη δημοσιογραφία, αλλά σε άνεση. Και η άνεση γίνεται ξεγνοιασιά. Και η ξεγνοιασιά γίνεται ανεμελιά. Και η ανεμελιά γίνεται τεμπελιά.

Όχι, το πρόβλημα δεν είναι ότι χρησιμοποιούμε εργαλεία. Το πρόβλημα είναι ότι τα χρησιμοποιούμε άκριτα και κρυβόμαστε πίσω από αυτά.

Ο δημοσιογράφος που γράφει με ChatGPT, χωρίς να αγγίζει το κείμενο, δεν εξοικονομεί χρόνο. Εξοικονομεί ευθύνη. Δεν κάνει ρεπορτάζ. Κάνει αντιγραφή ύφους. Δεν ελέγχει. Δημοσιεύει.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα από τοπική ιστοσελίδα του Έβρου, όπου όλα τα μικρά ονόματα είναι λάθος! Και παραμένει ακόμα έτσι, αδιόρθωτο…

Και κάπου εδώ χάνεται η ουσία: η προσωπική ματιά, η τοπική γνώση, η αίσθηση του χώρου, η κατανόηση των ανθρώπων.

Γιατί το ChatGPT ΔΕΝ ξέρει την είδηση. Ξέρει τη διατύπωσή της. Δεν ξέρει το παρασκήνιο. Ξέρει τη γενίκευση. Δεν ξέρει τι προηγήθηκε. Ξέρει τι “φαίνεται σωστό”. Δεν ξέρει ποια λέξη θα ανάψει φωτιές και ποια θα τις σβήσει. Ξέρει ποια λέξη χρησιμοποιείται συχνότερα. Δεν νιώθει το βάρος μιας είδησης. Δεν νιώθει πότε κάτι πονάει, πότε θυμώνει, πότε διχάζει, πότε χρειάζεται προσοχή και πότε τόλμη.

Και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο: παράγει κείμενα ορθά, αλλά αποστειρωμένα. Ειδήσεις “σωστές”, αλλά άνευρες. Ξέρει να γράφει. Δεν ξέρει να σταθμίζει.

Όταν το άρθρο γράφεται χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, δεν έχουμε απλώς ένα κακό κείμενο. Έχουμε απουσία δημοσιογράφου. Και όταν απουσιάζει ο δημοσιογράφος, απουσιάζει η κρίση. Και όταν απουσιάζει η κρίση, απουσιάζει η δημοκρατία της πληροφόρησης.

Η τεχνητή νοημοσύνη ΔΕΝ καταστρέφει τη δημοσιογραφία. Την καταστρέφει η χρήση της ως υποκατάστατο συνείδησης. Δεν φταίει το εργαλείο. Φταίει η επιλογή να μην το ελέγξεις. Φταίει η επιλογή να μην ξαναδιαβάσεις. Φταίει η επιλογή να μην βάλεις την υπογραφή σου πραγματικά – όχι τυπικά. Γιατί η υπογραφή δεν είναι όνομα στο τέλος. Είναι ευθύνη σε κάθε πρόταση.

Αν το ChatGPT γράφει μόνο του, τότε ποιος μιλάει; Ο δημοσιογράφος ή ο αλγόριθμος; Η τοπική κοινωνία ή η στατιστική πιθανότητα λέξεων; Η αλήθεια ή η πιο “πιθανή” διατύπωσή της; Η τεχνητή νοημοσύνη ΜΠΟΡΕΙ να είναι πολύτιμος σύμμαχος. Αλλά μόνο όταν ο άνθρωπος παραμένει κυρίαρχος. Όταν διορθώνει. Όταν αμφισβητεί. Όταν προσθέτει εμπειρία, γνώση, συναίσθημα.

Αλλιώς, δεν μιλάμε για σύγχρονη δημοσιογραφία. Μιλάμε για αυτοματοποιημένη κοινοτοπία. Και αυτή, όσο “καθαρή” κι αν φαίνεται, είναι η πιο ύπουλη μορφή σιωπής.

Και ναι — τα κείμενά τους είναι γεμάτα από εκείνες τις γνώριμες αντιφάσεις του «δεν είναι αυτό, είναι το άλλο», το πιο σίγουρο αποτύπωμα ενός κειμένου που δεν γράφτηκε για να πάρει θέση, αλλά για να φαίνεται ότι την έχει!

______

Και μια τελευταία παρατήρηση, περισσότερο τεχνική παρά ουσιαστική. Ή και το αντίστροφο…

Το 99% από το παραπάνω κείμενο γράφτηκε από το ChatGPT. Με σωστές προτάσεις. Με καθαρή σύνταξη. Με πειστικό ύφος. Ακριβώς όπως τόσα “άρθρα” που διαβάζουμε και τόσα κείμενα ειδήσεων που ακούμε καθημερινά. Μόνο που εδώ, δεν είναι που το κρύψαμε, είναι που το κάναμε επίτηδες να φαίνεται πόσο ψεύτικο είναι όλο αυτό.