Ιστορική απόφαση Αρείου Πάγου: Τέλος στον υπερδιπλασιασμό των δόσεων στον νόμο Κατσέλη

Μια κρίσιμη νομική εξέλιξη έρχεται να ανακουφίσει χιλιάδες υπερχρεωμένα νοικοκυριά που έχουν υπαχθεί στη ρύθμιση του νόμου Κατσέλη. Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έκρινε υπέρ των δανειοληπτών σε ένα φλέγον ζήτημα που αφορά τον υπολογισμό των τόκων, θέτοντας τέλος σε παράνομες και καταχρηστικές χρεώσεις που οδηγούσαν σε υπερδιπλασιασμό των μηνιαίων δόσεων.

Όπως εξηγεί στο Ράδιο Έβρος η δικηγόρος Κατερίνα Μπέρδου, η απόφαση αυτή χαρακτηρίζεται ως “ιστορική” και αποκαθιστά τη δικαιοσύνη για χιλιάδες πολίτες που βρίσκονταν σε καθεστώς πιστωτικής ασφυξίας. Η διαφορά που δημιουργούσε ο τρόπος υπολογισμού των τόκων ήταν, όπως τονίζει η κυρία Μπέρδου, “χαώδης”. Οι τράπεζες και τα funds απαιτούσαν να υπολογίζεται ο τόκος σε όλο το ποσό της οφειλής, με αποτέλεσμα μια μηνιαία δόση των 400 ευρώ να φτάνει τα 650 ευρώ.

“Μιλάμε για δάνεια τα οποία υπερδιπλασιάζονταν και οι πολίτες αδυνατούσαν να πληρώσουν και αδίκως υπερδιπλασιάζονταν”, εξηγεί η δικηγόρος, προσθέτοντας ότι αυτό οδηγούσε στο να κοκκινίζει το δάνειο και να αντιμετωπίζουν οι οφειλέτες κατάσχεση και πλειστηριασμό. Πρόκειται για ζήτημα που αφορά ολόκληρη την κοινωνία, καθώς το ιδιωτικό χρέος συνδέεται άμεσα με την υπερχρέωση και τη στεγαστική κρίση. Εν δυνάμει ο μισός πληθυσμός κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με διαδικασία κατάσχεσης και πλειστηριασμού.

Τα στοιχεία που παρουσιάζει η κυρία Μπέρδου είναι εντυπωσιακά. Δάνεια 300.000 ευρώ που έμεναν απλήρωτα για 10-12 χρόνια λόγω αλλαγής των συνθηκών, όπως ανεργία και μείωση εισοδήματος, ξεπερνούσαν τα 3 εκατομμύρια ευρώ λόγω του παράνομου εκτοκισμού. “Δεν μιλάμε για ένα νούμερο που είναι αμελητέο”, τονίζει. “Πάνω από 2 εκατομμύρια φάκελοι μεταβιβάστηκαν στα funds κόκκινων δανείων, πολλά εξ αυτών κόκκιναν λόγω των παράνομων χρεώσεων.”

Ο Άρειος Πάγος έκρινε σύμφωνα με το πνεύμα του νόμου 3869/2010, που θεσπίστηκε για την κοινωνική συνοχή και την προστασία του αδύναμου οφειλέτη. “Η δικαιοσύνη είναι να μην ισοπεδώνεται η αξιοπρέπεια του οφειλέτη για να ικανοποιηθεί το fund και η τράπεζα”, αναφέρει η κυρία Μπέρδου. “Ο Άρειος Πάγος δεν τους κάνει χάρη, αποκαθιστά την άνομη τάξη.”

Η απόφαση του Αρείου Πάγου, που αφορά πιλοτική δίκη, δημιουργεί δεδικασμένο και είναι δεσμευτική για τα δικαστήρια που κρίνουν παρόμοιες υποθέσεις. Αποφασίστηκε κούρεμα στις υπέρογκες χρεώσεις ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητες του οφειλέτη, ενώ οι δανειολήπτες θα δουν αλλαγή στις μηνιαίες τους δόσεις χωρίς καν να το ζητήσουν. Επιπλέον, θα πρέπει να επιστραφούν τα χρήματα που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως, δηλαδή ποσά που δεν έπρεπε να δοθούν εξαρχής.

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα δάνεια, αλλά συνδέεται άμεσα με την υπερχρέωση και τη στεγαστική κρίση. Το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρθηκαν στη συνέντευξη, έγιναν 27.500 πλειστηριασμοί και 18.000 από αυτούς ολοκληρώθηκαν. “18.000 συμπολίτες μας έχασαν το σπίτι τους”, υπογραμμίζει η δικηγόρος, προσθέτοντας ότι “οι πλειστηριασμοί έφτασαν να είναι ένα εργαλείο είσπραξης και αναδιανομής του πλούτου”. Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν το 2014-2016, το ποσοστό των κόκκινων δανείων ήταν μόλις 4,7% του συνόλου, ενώ μετά εκτοξεύθηκε πάνω από 50%. Το πρώτο εξάμηνο του 2024 σημειώθηκε αύξηση 43% στα κόκκινα δάνεια.

Η κυρία Μπέρδου αναφέρει μια σειρά προβληματικών πρακτικών που εφαρμόζουν τα funds. Αγοράζουν τα δάνεια στο ένα τρίτο της αξίας τους, αλλά ζητούν από τους οφειλέτες ολόκληρη την οφειλή. Δεν φορολογούνται στην Ελλάδα καθώς εδρεύουν σε φορολογικούς παραδείσους όπως η Ελβετία, το Λουξεμβούργο και η Ιρλανδία. Σε πολλές περιπτώσεις, εταιρείες συγγενικών συμφερόντων με τις τράπεζες και τα funds αγοράζουν τα σπίτια στους πλειστηριασμούς, δημιουργώντας μια απόλυτη διαπλοκή. Επιπλέον, η ανακεφαλαιοποίηση των τόκων γίνεται κάθε εξάμηνο αντί για ετήσια, κάτι που αποτελεί παράνομο εκτοκισμό.

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία που αναδεικνύονται στη συνέντευξη είναι ότι όταν ψηφίστηκε το 2020 το πτωχευτικό δίκαιο για την εναρμόνιση με ευρωπαϊκή οδηγία, η ελληνική νομοθεσία δεν υιοθέτησε την πρόβλεψη για προστασία πρώτης κατοικίας που προέβλεπε η οδηγία. “Η ευρωπαϊκή οδηγία προέβλεπε προστασία πρώτης κατοικίας, ευνοϊκές ρυθμίσεις, επικοινωνία του fund με τον δανειολήπτη, απουσία καταχρηστικών πρακτικών και ελεγκτικούς μηχανισμούς”, εξηγεί η κυρία Μπέρδου. “Αλλά δεν στήθηκε τίποτα από όλα αυτά.”

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της αποτυχίας των μηχανισμών προστασίας αποτελεί ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών. Ενώ όταν ψηφίστηκε το 2020 οι υπουργοί ανέφεραν ότι θα καλύψει πάνω από 500.000 οφειλέτες, τελικά κάλυψε μόλις 53.000, και δεν είναι καν γνωστό πόσες από αυτές τις ρυθμίσεις ολοκληρώθηκαν επιτυχώς.

Παρά τη σκληρή πραγματικότητα που περιγράφεται, η απόφαση του Αρείου Πάγου φέρνει ένα θετικό μήνυμα. “Υπάρχουν λύσεις”, τονίζει η δικηγόρος. Με τα νέα δεδομένα, αποκαθίσταται η νομιμότητα και τίθεται τέλος στις καταχρηστικές χρεώσεις. Οι δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στη ρύθμιση του νόμου Κατσέλη θα δουν αλλαγή δοσολογίου και θα πρέπει να διεκδικήσουν την επιστροφή των ποσών που τους οφείλονται.

Όπως καταλήγει η κυρία Μπέρδου: “Εδώ υπάρχει παρανομία και θα πρέπει να αποκατασταθεί. Η απόφαση αυτή δημιουργεί δεδικασμένο και οδηγεί σε αποκατάσταση της δικαιοσύνης για χιλιάδες συμπολίτες μας που ζούσαν σε καθεστώς πιστωτικής ασφυξίας.”