Οι – καθόλου ευνοϊκές για τον Έβρο – αλλαγές στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης

Κάθε άλλο παρά ευνοϊκή για τον Έβρο – για τον οποίο αρχικά είχε σχεδιαστεί – είναι η αναμόρφωση του προγράμματος μετεγκατάστασης με βάση τις αλλαγές που γνωστοποίησε η αρμόδια Υπουργός

Σε μια ριζική αναμόρφωση του προγράμματος μετεγκατάστασης προχωρά η κυβέρνηση, όπως πρόσφατα παρουσιάστηκε, μετατρέποντας μια πιλοτική δράση περιορισμένης εμβέλειας σε ένα ευρύ στρατηγικό εργαλείο κατά της δημογραφικής συρρίκνωσης.

Η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΚΑΪ 100.3, αποκάλυψε το νέο πλαίσιο που περιλαμβάνει “γενναίες οικονομικές ενισχύσεις” και γεωγραφική επέκταση σε έξι νέες περιοχές της χώρας.

Όπως εξήγησε η Υπουργός, το πρόγραμμα δεν φιλοδοξεί να αποτελέσει το μοναδικό κίνητρο, αλλά ένα κρίσιμο «σπρώξιμο» για όσους ήδη σκέφτονται την επιστροφή στις ρίζες τους. «Είναι μία επιπλέον βοήθεια που σχεδιάσαμε και δίνουμε σε όλους όσοι θέλουν να πάνε σε συγκεκριμένους δήμους... έτσι ώστε να πάρουν από το κράτος 10.000€… για να γυρίσουν στον τόπο τους ή να πάνε σε αυτούς τους μακρινούς και πολύ όμορφους τόπους», τόνισε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας πως πρόκειται για «βοήθημα» και όχι για ένα αυτοτελές κίνητρο.

Οι 6 μεγάλες τομές που… αλλάζουν – αλλά δεν φαίνεται να βελτιώνουν – το χάρτη της μετεγκατάστασης

Η εμπειρία της πιλοτικής φάσης στον Έβρο, όπου από τις 650 αιτήσεις μόλις δύο εγκρίθηκαν λόγω αυστηρών προϋποθέσεων, οδήγησε την ηγεσία του Υπουργείου σε έξι στρατηγικές παρεμβάσεις:

• Το πρόγραμμα επεκτείνεται σε 6 νέους Νομούς (Καστοριά, Φλώρινα, Κιλκίς, Πέλλα, Δράμα, αλλά και την περιοχή των Φερών), όπου η δημογραφική συρρίκνωση ξεπερνά το 10%. Σημειωτέον ότι η Σαμοθράκη εξακολουθεί να παραμένει εκτός, παρά τις πρόσφατες διαβεβαιώσεις περί του αντιθέτου.
• Καταργείται ο αποκλεισμός των αστικών κέντρων. Πλέον, η ενίσχυση δίνεται ακόμα και για εγκατάσταση στην πρωτεύουσα του νομού, εφόσον δεν καταγράφεται δημογραφική άνοδος.
• Ενιαία ενίσχυση 10.000 ευρώ: Εξισώνεται η οικονομική βοήθεια προς τα πάνω, ανεξάρτητα από το μέγεθος του οικισμού.
• Εντάσσονται νέες κοινωνικές ομάδες, όπως οι συνταξιούχοι και οι φοιτητές που επιθυμούν να παραμείνουν στον τόπο σπουδών τους.
• Δίνεται για πρώτη φορά η δυνατότητα συμμετοχής σε Έλληνες του εξωτερικού, αίροντας το εμπόδιο της μόνιμης διεύθυνσης στην Ελλάδα.
• Εισάγεται η δυνατότητα προκαταβολής της ενίσχυσης, ενώ ανοίγει η «πόρτα» και για τους ψηφιακούς νομάδες.

Πρόγραμμα μετεγκατάστασης: Το “μάθημα” της πιλοτικής φάσης

Η Δόμνα Μιχαηλίδου ήταν ειλικρινής για τα προβλήματα που εντοπίστηκαν αρχικά. «Βρήκαμε ότι εκ της πράξεως μόνο δύο ήταν αυτές οι οποίες πληρούσαν τις προδιαγραφές… η συντριπτική πλειοψηφία αυτών που έκαναν αίτηση ήταν άνθρωποι οι οποίοι ήταν ήδη εκεί». Η βασική προϋπόθεση πλέον παραμένει η αποδεδειγμένη διαμονή σε άλλη περιοχή τα τελευταία πέντε χρόνια, ώστε να επιτευχθεί η πραγματική μετακίνηση πληθυσμού.

Το πρόγραμμα για τον Έβρο βρίσκεται ήδη σε ισχύ, ενώ το νέο, διευρυμένο πλαίσιο αναμένεται να ξεκινήσει τη λειτουργία του τον Μάρτιο του 2026.

Παρά το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή ο προϋπολογισμός ορίζεται σε μερικά εκατομμύρια ευρώ, η Υπουργός ξεκαθάρισε πως υπάρχει πολιτική βούληση για επέκταση των πόρων. «Έχουμε πει και με τον ίδιο τον Πρωθυπουργό ότι θα παραμετροποιηθεί έτσι ώστε να καλύψει τις ανάγκες του δημογραφικού», σημείωσε, στέλνοντας μήνυμα πως το κράτος θα στηρίξει κάθε βιώσιμο αίτημα μετεγκατάστασης.

Δυσμενείς οι αλλαγές για τον Έβρο

Με τις νέες ωστόσο αλλαγές, το πρόγραμμα μετεγκατάστασης από “πλεονέκτημα” της περιοχής του βορείου και κεντρικού Έβρου μεταβάλλεται ακόμα και σε τροχοπέδη:

• Γιατί κάποιος να επιλέξει τον Έβρο για μετεγκατάσταση και όχι κάποιον από τους άλλους νομούς της χώρας που πλέον εντάσσονται; Ακόμα και σε επίπεδο νομού Έβρου γιατί κάποιος να επιλέξει κάποιον από τους Δήμους του κεντρικού και βορείου Έβρου (που είχε αρχικά κριθεί ότι είναι απαραίτητη η δημογραφική ανάταση) και όχι την νεοεντασσόμενη περιοχή των Φερών, κοντά στην πρωτεύουσα του νομού Αλεξανδρούπολη, όπου δεν συγκρίνεται η έντονη δημογραφική συρρίκνωση σε σχέση με τους υπόλοιπους δήμους (χαρακτηριστικά οι Φέρες στην τελευταία απογραφή εμφάνισαν περισσότερο πληθυσμό σε σχέση με την πόλη του Σουφλίου);
• Εφόσον καταργείται ο αποκλεισμός των αστικών κέντρων και η ενίσχυση δίνεται ακόμα και για εγκατάσταση στην πρωτεύουσα του νομού, εάν ισχύσει στον Έβρο, ποια η χρησιμότητα του προγράμματος, καθότι εξαλείφεται η αρχική στόχευση για ενίσχυση των υπολοίπων δήμων που το έχουν ανάγκη; Μην ξεχνάμε ότι ο Έβρος πάσχει και από το φαινόμενο της εσωτερικής μετανάστευσης με τους κατοίκους συχνά να εγκαταλείπουν τον υπόλοιπο νομό για να μεταφερθούν στην Αλεξανδρούπολη
• Εφόσον εξισώνεται η οικονομική βοήθεια με ενιαία ενίσχυση 10.000 ευρώ ανεξάρτητα από το μέγεθος του οικισμού, για ποιον λόγο να μην επιλέξουν μια πόλη για μετεγκατάσταση οι δικαιούχοι; Με αυτήν την αλλαγή ακυρώνεται το αρχικό οικονομικό κίνητρο – που προέβλεπε 10.000 ευρώ για εγκατάσταση σε οικισμούς κάτω των 500 κατοίκων – για να μετεγκατασταθεί κάποιος σε χωριό (τα οποία πλήττονται κυρίως από το δημογραφικό). Παράλληλα παραβλέπεται τελείως και το κλιμακωτό πρόβλημα της εσωτερικής μετανάστευσης εντός των δήμων (πχ κάτοικος χωριού του Δήμου Ορεστιάδας είναι πιθανότερο να αφήσει το χωριό για εγκατάσταση στην πόλη της Ορεστιάδας παρά το αντίθετο. Το ίδιο ισχύει και εντός νομού, όπως εξηγήθηκε παραπάνω).
• Καμία αναφορά για ένταξη της Σαμοθράκης ωστόσο στο πρόγραμμα.
• Αν δεν ίσχυαν τα παραπάνω, θα μπορούσε να κριθεί θετική η ένταξη νέων κοινωνικών ομάδων, όπως οι συνταξιούχοι και οι φοιτητές που επιθυμούν να παραμείνουν στον τόπο σπουδών τους, οι οποίες ομάδες ωστόσο ελλείψει άλλων κινήτρων μάλλον θα επιλέξουν περισσότερο πόλεις και μεγαλύτερα αστικά κέντρα. Αντίστοιχα και με τους Έλληνες του εξωτερικού. Θετικό και η δυνατότητα προκαταβολής της ενίσχυσης.
• Αναφορικά ωστόσο με τους ψηφιακούς νομάδες, είναι πιθανότερο και αυτοί να δυσκολευτούν να επιλέξουν τον κεντρικό και βόρειο Έβρο, πόσο μάλλον έναν οικισμό, καθώς απαραίτητη προϋπόθεση για τέτοιους εργαζόμενους είναι οι υψηλές ταχύτητες διαδικτύου αλλά και η ευκολία πρόσβασης σε βασικούς συγκοινωνιακούς κόμβους (αεροδρόμια, λιμάνια κ.ά.), από όπου και απέχει – και μεταφορικά και κυριολεκτικά – η περιοχή.
• Το κυριότερο όλων: ένα πρόγραμμα που αρχικά παρουσιάστηκε για την ενίσχυση περιοχών του κεντρικού και βορείου Έβρου που πάσχουν από οξυμένο δημογραφικό, χαμηλότατους και συνεχώς μειούμενους δείκτες οικονομίας και ανάπτυξης, χτυπημένες και από φυσικές καταστροφές και με πάμπολλα διαρκή προβλήματα, ένα πρόγραμμα που παρουσιάστηκε ως “απάντηση” σε ορισμένα εξ αυτών, με τις νέες αλλαγές ακυρώνεται στην βάση του και στην ουσία του και μεταβάλλεται ακόμα και σε πιθανό εμπόδιο για μετεγκατάσταση νέων κατοίκων οι οποίοι πλέον είναι πιθανότερο -ελλείψει περαιτέρω κινήτρων- να διαλέξουν πιο “κοντινές” περιοχές.